Λέων Ναρ, «Ξανά στη Σαλονίκη,
Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων
στον γενέθλιο
τόπο (1945-1946)», εκδ. Πόλις, 2018 "Η Αυγή", 5.5.2019
Από την εποχή του «In Memoriam.
Αφιέρωμα εις την μνήμην των Ισραηλιτών θυμάτων του ναζισμού εν Ελλάδι» (1974)
κατά την οποία ήταν ελάχιστες οι προφορικές και γραπτές μαρτυρίες ή τα
λογοτεχνικά κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, ώστε η
Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου να παρατηρεί ότι «η Θεσσαλονίκη αρνιόταν να γίνει τόπος
μνήμης», μέχρι σήμερα, κύλησε πολύ νερό κάτω από τις γέφυρες της ιστοριογραφίας
και της λογοτεχνίας. Έτσι, σήμερα πυκνώνουν οι σχετικές μελέτες και
συγκεντρώνεται μια πλούσια βιβλιογραφία για την προσέγγιση της ιστορικής
αλήθειας.
Τελευταίο δείγμα αποτελεί το «Ξανά στη Σαλονίκη, Η
μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων στον γενέθλιο τόπο (1945-1946)» του
Λέων Ναρ που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Το
βιβλίο έρχεται να προστεθεί στις υπόλοιπες μελέτες του συγγραφέα για τη
Θεσσαλονίκη και την εβραϊκή κοινότητα. Η έρευνά του εστιάζεται στα δυο κρίσιμα
χρόνια της επιστροφής των επιζώντων από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ο
φακός στρέφεται περισσότερο στις συνθήκες που συνάντησαν στην πόλη, στο ζήτημα
της λεηλασίας των εβραϊκών περιουσιών, στην ολοκληρωτική καταστροφή και
λεηλασία του εβραϊκού νεκροταφείου με τα 400.000 μνήματα για να κτιστεί η
πανεπιστημιούπολη. Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας πρωτότυπο υλικό από το αρχείο
της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης και του «Ισραηλιτικού Βήματος»
αφιερώνει πολλές σελίδες για να φωτίσει τον αγώνα όσων επέστρεψαν για τη
διεκδίκηση των περιουσιών τους από τους «μεσεγγυούχους» και τον σκοτεινό ρόλο της Υπηρεσίας
Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών (ΥΔΙΠ), που κατέσχεσε τα περιουσιακά τους
στοιχεία.
