Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αλεξάνδρα Μπακονίκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αλεξάνδρα Μπακονίκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 4 Ιανουαρίου 2023

Αλεξάνδρα Μπακονίκα: Η ρητορική του πόθου και η δι-εκδίκηση της γυναικείας επιθυμίας

 Από το αφιέρωμα  του περιοδικού "Ένεκεν", τχ. 54, Δεκέμβρης 21

 Αν και η έκφραση του ερωτικού συναισθήματος είναι γνωστή από την αρχαία λυρική ποίηση, οι ποικίλες μορφές που παίρνει προσδιορίζονται κοινωνικά σε κάθε εποχή.  Ο Ντενί ντε Ρουζμόν, στο βιβλίο του «Ο
Έρως και η Δύση» , αναλύει το πάθος του έρωτα ως ιστορικό φαινόμενο που έχει μεσαιωνική καταγωγή. Η ρομαντική ιδεόπλαστη μορφή του έρωτα, είναι μια επινόηση που ανάγεται στη θρησκευτική ατμόσφαιρα της αίρεσης των Καθαρών του 12ου  αιώνα και των τροβαδούρων που λάτρεψαν μυστικά τη Γυναίκα, τη Μητέρα, την Παρθένα, με ένα ορισμένο τυπικό, με όρκους υπακοής και αιώνιας πίστης. Δεν είναι τυχαίο που η ευρωπαϊκή παράδοση έχει αναδείξει σε επίπεδο μύθων μια σειρά από μεγάλους έρωτες, όπως είναι ο «Τριστάνος και Ιζόλδη» ή ο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», που διατρέχουν το πάθος έως το έσχατο όριο του.

Οι απόηχοι αυτής της ρομαντικής παράδοσης επιβιώνουν και κυριαρχούν στην ελληνική ποίηση στον εικοστό αιώνα με λίγες εξαιρέσεις, όπως του Ανδρέα Εμπειρίκου ή του Ντίνου Χριστιανόπουλου -για να αναφέρω ενδεικτικά- όπου «ο ιδεαλισμός κατακερματίζεται από τις βάναυσες απαιτήσεις του κορμιού»  και εισάγεται η ρητορική της σεξουαλικής επιθυμίας απέναντι στον εξιδανικευμένο έρωτα της Δύσης. Και στις λίγες οι περιπτώσεις ποιητριών που θα μπορούσε να αποδοθεί ο τίτλος της «ερωτικής», όπως η Μαρία Πολυδούρη ή η Μάτση Χατζηλαζάρου, επικρατεί μια  ανάλογη ατμόσφαιρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην ανθολογία «Σύγχρονης ερωτικής ποίησης» του 1987 από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε επιμέλεια του περιοδικού «Λέξη», ανθολογούνται σαράντα δύο έλληνες ποιητές από τους οποίους μόνο πέντε είναι γυναίκες. Οι Κατερίνα Αγγελάκη – Ρουκ, Ρέα Γαλανάκη, Κική Δημουλά, Παυλίνα Παμπούδη, Αθηνά Παπαδάκη, όμως, δεν ξεφεύγουν απ’ αυτό το κλίμα. Σε αυτό τον κανόνα της γυναικείας ευαισθησίας και ποίησης η Αλεξάνδρα Μπακονίκα θα αντιτάξει μέσα από τις σελίδες της την εξύμνηση του ελεύθερου από συμβάσεις σωματικού έρωτα, εγκώμιου στη ζωή και στη θηλυκότητα. Δεν πρόκειται μόνον για ένα διαφορετικό ποιητικό ύφος, αλλά για έναν άλλο τρόπο σκέψης και βίωσης του γυναικείου έρωτα που εκφράζει το πνεύμα της καινούριας εποχής, που ακολούθησε τον Μάη το ’68 με τα κινήματα της γυναικείας απελευθέρωσης.