Edgardo Cozarinsky: "Μακριά από πού"

Σκηνοθετημένες αλήθειες και πλαστές ταυτότητες

ΕΔΓΑΡΔΟ ΚΟΖΑΡΙΝΣΚΙ, Μακριά από πού, μτφρ. Τάσος Ψάρρης, εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 141

Πολωνία, Βιέννη, Γένοβα, Μπουένος Άιρες. Αυτό είναι το μακρύ ταξίδι της ηρωίδας η οποία προσπαθεί να ξεφύγει από τη δίνη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και να χτίσει μια καινούρια ζωή. Δεν είναι η πρώτη φορά με την οποία ο Εδγάρδο Κοζαρίνσκι ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα. Και στα προηγούμενα βιβλία του, Οι νύφες της Οδησσού, Ο Μολδαβός Σωματέμπορος, η μετανάστευση, το ταξίδι και η βία του εικοστού αιώνα συγκροτούν τις βασικές θεματικές εμμονές του. Αυτή η μετακίνηση είναι κάτι περισσότερο από μια διασυνοριακή περιπλάνηση στον χώρο και τον χρόνο. Οι πρωταγωνιστές έχουν καταρρίψει πρώτα τα εσωτερικά σύνορα. Μοιάζουν ανέστιοι σε ένα κόσμο που η Ιστορία τον έχει μετατρέψει σε παγίδα.

Τον Ιανουάριο του 1945 μια γυναίκα εγκαταλείπει τα γραφεία της διοίκησης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, όπου δούλευε, και κλέβει το διαβατήριο μιας εβραίας που έχει μπει στο θάλαμο των αερίων. Ως Τάουμπε Φισμπάιν πια και φορώντας μια στρατιωτική χλαίνη θα προσπαθήσει να αποφύγει την τιμωρία, η οποία προβάλει απειλητικά από τον «Κόκκινο Στρατό» που προελαύνει. Δεν συμμετείχε άμεσα στην εξόντωση των εβραίων, αλλά θαύμαζε και ήταν ερωτευμένη με τον γιατρό του στρατοπέδου, που προσπαθούσε με τα πειράματά του να μετατρέψει γαλάζια τα μάτια των τσιγγάνων. Μετά την πρώτη στάση στην πατρίδα της, τη Βιέννη, θα καταφύγει στη Γένοβα. Η γηραιά ήπειρος όμως δεν τη χωρά κι αναζητά καταφύγιο στο γεμάτο υποσχέσεις μακρινό Μπουένος Άιρες.

Edgardo Cozarinsky: "Ο Μολδαβός Σωματέμπορος"

Μεγάλες προσδοκίες
Εβραϊκή διασπορά στον κόσμο των τάνγκος και των πορνείων

ΕΔΓΑΡΔΟ ΚΟΖΑΡΙΝΣΚΙ, Ο Μολαδαβός Σωματέμπορος Μετάφρ. Αλίκη Βασώνη Εκδ. Πάπυρος, Αθήνα 2008, σ. 177

Πώς διαποτίζει η ιστορία τις ζωές των ανθρώπων; Είναι το ερώτημα που θέτει επανειλημμένα στα βιβλία του, αλλά και στον «Μολδαβό Σωματέμπορο» ο Εδγάρδο Κοζαρίνσκι, ανασύροντας στην επιφάνεια, μαζί με τα φαντάσματα της Ιστορίας, το μακρύ ταξίδι των Εβραίων από την κεντρική Ευρώπη στη γη της επαγγελίας του Νέου Κόσμου, το Μπουένος Άιρες των τάγκος και των πορνείων.

Αν και γεννημένος στην Αργεντινή, οι πολιτικές περιπέτειες τον ανάγκασαν να ζήσει πολλά χρόνια στο Παρίσι, όπου καθιερώθηκε ως σκηνοθέτης κινηματογραφικών ταινιών μυθοπλασίας αλλά ντοκυμανταίρ, ανάμεσα στα οποία πορτραίτα καλλιτεχνών όπως ο Ζαν Κοκτώ, η Σάρα Μπερνάρ και ο Αντρέι Ταρκόφσκι. Το πρώτο του βιβλίο -«Ο Μπόρχες και ο Κινηματογράφος»- εκδόθηκε στα 1974, ωστόσο στη λογοτεχνία καθιερώθηκε το 1985 με την επιτυχία «Urban voodoo», με πρόλογο της Σούζαν Σόνταγκ. «Ο Μολδαβός Σωματέμπορος», το πρώτο του μυθιστόρημα, μαζί με τους «Τέσσερις τοίχους» του Β. Χατζηγιαννίδη, ήταν το 2007 στη λίστα των υποψήφιων για το βραβείο καλύτερου ξένου μυθιστορήματος που απονέμει η εφημερίδα "Independent".