ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ, «Εθνικολαϊκισμός και νεωτερικότητα στην Ελλάδα», Εκδ. Επίκεντρο 2021, σ. 208,
“The Books’ Journal”, τχ. 131 O Ανδρέας Πανταζόπουλος, ο πιο εμβριθής μελετητής του εθνικολαϊκισμού στην Ελλάδα, επανέρχεται με το νέο του βιβλίο για να αναπλεύσει το φαινόμενο ερευνώντας τις διανοητικές και αξιακές του ρίζες. Στο ανά χείρας δοκίμιο αναζητώντας τις ιδεολογικές του προϋποθέσεις εντοπίζει τις απαρχές του στο πολιτισμικό κίνημα του δημοτικισμού και στην λεγόμενη λογοτεχνική «γενιά του ’30». Ο Πανταζόπουλος επιχειρεί μια παράλληλη ανάγνωση βασικών κειμένων των Γ. Ψυχάρη, Κ. Παλαμά, Α. Παπαδιαμάντη, Π. Γιαννόπουλου, I. Δραγούμη, Γ. Θεοτοκά, Γ. Σεφέρη, Ο. Ελύτη και Γ. Ρίτσου οι οποίοι αναφέρονται στον «λαό» με ένα τρόπο που νοηματοδοτεί και σφραγίζει την πολιτισμική ταυτότητα του εικοστού αιώνα και βρίσκεται σε σύγκρουση με την νεωτερική του εκδοχή.
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι το φαινόμενο ήταν οριζόντιο. Συντηρητικοί διανοούμενοι όπως ο Π. Γιαννόπουλος και ο Ι. Δραγούμης, οι «νεοκαντιανοί» Κ. Τσάτσος, Π. Κανελλόπουλος, Ι. Θεοδωρακόπουλος αλλά και προοδευτικοί, κεντρώοι, δημοτικιστές, φιλελεύθεροι και κομμουνιστές, όπως ο Ψυχάρης, ο Παλαμάς, ο Σεφέρης, ο Θεοτοκάς, ο Ρίτσος αναπλαισίωσαν τις ψευδαισθήσεις του πολιτισμικού δημοτικισμού, την κουλτούρα της αυθεντικότητας, τη μεταφυσική του φωτός, τη λατρεία του λαού, τον πολιτισμικό κοινοτισμό, ώστε με τη διαμεσολάβηση τους να γίνουν εντέλει κοινοί πολιτισμικοί τόποι και, υπερβαίνοντας τις πολιτικές διαιρέσεις, κυρίαρχη ιδεολογία του εικοστού αιώνα.
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι το φαινόμενο ήταν οριζόντιο. Συντηρητικοί διανοούμενοι όπως ο Π. Γιαννόπουλος και ο Ι. Δραγούμης, οι «νεοκαντιανοί» Κ. Τσάτσος, Π. Κανελλόπουλος, Ι. Θεοδωρακόπουλος αλλά και προοδευτικοί, κεντρώοι, δημοτικιστές, φιλελεύθεροι και κομμουνιστές, όπως ο Ψυχάρης, ο Παλαμάς, ο Σεφέρης, ο Θεοτοκάς, ο Ρίτσος αναπλαισίωσαν τις ψευδαισθήσεις του πολιτισμικού δημοτικισμού, την κουλτούρα της αυθεντικότητας, τη μεταφυσική του φωτός, τη λατρεία του λαού, τον πολιτισμικό κοινοτισμό, ώστε με τη διαμεσολάβηση τους να γίνουν εντέλει κοινοί πολιτισμικοί τόποι και, υπερβαίνοντας τις πολιτικές διαιρέσεις, κυρίαρχη ιδεολογία του εικοστού αιώνα.
